Komünist Manifesto Özetindeki diğer konu başlıkları:

• Neden kimsenin özel mülkiyete sahip olma hakkı yok,
• Neden hayatlarımız, feodal düzende olduğundan pek de farklı değil,
• Burjuva zulmüne karşı savaşmak için ne yapabilir?

Komünist Manifesto Ana Fikri

Komünist Manifesto özetinden çıkarılacak ders: İnsanlık tarihi, egemen sınıflar ve onların hükmettiği insanların günlük olaylarından ibarettir.

Ancak işçi sınıfının kapitalist burjuvazi tarafından bastırılması sömürünün tepe noktası haline gelmiştir. Komünistlerin amacı, bu sömürüye hizmet eden tüm üretim tesislerini ele geçirmektir.

Uygulanabilir tavsiyeler

Tüm işçiler, birleşin: Sadece uluslararası bir dayanışma ile zincirimizi tutan güç sahiplerinden kurtulabiliriz. Burjuvazi çıkarlarımızı hiç düşünmedi ve proletarya üzerinde hakimiyetlerinden asla vazgeçmeyecekler. Bu durumda, devrimci eylem yoluyla zalimlere karşı koymak işçilerin elindedir.‍

Kapitalizmin Avrupa’da gerçekliğini iyice hissettirmeye başladığı zamanlarda, insanlar toplumsal yaşam adına korkmaya başlamışlardı. Kapitalizmin toplumsal hayata vereceği şekilden sonra başlarına gelecek felaketin farkındaydılar. En azından bir kısmı felaketin hemen önlerinde olduğunun bilincindeydi. Bu bilince sahip insanlar genel olarak sosyalist veya komünist olarak adlandırılırdı. Ancak içlerinden birisi kapitalizme karşı bilinç hamlesini evrensel boyuta ulaştırıp şakirtlerine büyük bir mirası bıraktı. Yazdığı kırk beş sayfalık manifesto ile çağını aşıp evrensel bir nitelik ve kalıcılık sağlayan isim Karl Marks’dır. Marks yazdığı manifesto ile hem toplumların değişimine yaptığı teorik katkı ile hem modern toplumu açıklamak adına kurduğu diyalektik hem de kapitalizme karşı fiili ve sözlü mücadelesiyle komünist hareketin teorisyeni ve kahramanı olmuştur.

Peki bu manifestoda kısaca neler anlatılıyordu dersek acaba nasıl bir yanıt alırız? Kesinlikle bu eser özetlenebilecek bir eser değildir. Ancak kısa ifadelerle notlarımdan yararlanarak aktarmaya çalışacağım.

Üçüncü bölümden başlamakta yarar var. Marks’ın yaşadığı dönemdeki karışık sosyalist fikri yaşantıya karşılık o kendi fikrini, yolunu çizmiştir. Manifesto yazıldığı vakit tabii ki farklı sosyalist fikirler vardı ancak kitabın üçüncü bölümünde getirdiği eleştirilerle onlardan ayrılır. Feodal sosyalizm, küçük burjuva sosyalizmi, Alman sosyalizmi, tutucu sosyalizm ve ütopyacı sosyalizm başlıklarıyla eleştirilmiş ve bu eleştirilerle Marx kendi yolunu ve takipçilerinin yolunu çizmiştir. Bir kısmını iktidara yamanmakla bir kısmını teorik anlamda ütopyalarla yani hayallerle uğraştığını belirtir Marks.

Manifesto’da burjuva ve proleterlerin anlatıldığı kısım ilk kısımdır. Modern kapitalist sınıf olan burjuvazi; toplumsal üretim araçlarının sahibi olan ve ücretli emekçi çalıştıran sınıftır. Bu çalışan, bilhassa sömürülen sınıf ise proleterlerdir. Toplumların tarihini sınıf savaşımları olarak açıklayan Marks modern toplumdaki savaşımın önceki çağlarda olduğundan farklı olarak sadece bu iki sınıf arasında gerçekleştiğini iddia eder. Çünkü burjuva toplumsal kesimleri eritiyor. Sadece ve sadece iki sınıf bırakıyordu. Zaten işçi sınıfına kendi varlığını borçlu olduğu için onu silmek, yok etmek aklından bile geçmiyordu. Aslına bakılırsa işçiler de işçi olarak varlığını modern toplumun burjuvazisine borçludur. O yüzden bu iki grup sınıfsal varoluşları bakımından birbirine muhtaçtır.

Dünyada burjuva kesiminin yükselişinde önem arz eden bazı parametreler vardır. Marks bunlara değiniyor ve modern toplumun temelini anlamada yardımcı olacak bilgiler sunuyor. İlk olarak feodal toplumun mülkiyet anlayışından, düşünsel faaliyetine kadar burjuva için sağlıklı bir ortam olmadığı anlaşılmıştır. Keşifler yoluyla yeni pazarlar ve hammadde bölgeleri bulunmuş. Amerika’nın keşfi, Ümit Burnu’nun dolaşılması burjuvaziye yepyeni imkanlar sağlamıştır. Son olarak sayabileceğimiz buhar makinesinin icadı ise tüm her şeyi alt üst ederek imkanları ve alanları yüksek derecede arttırmıştır. Tabi bu kadar güce, yüksek bir hızda ulaşmış burjuva birilerini yiyecek birilerini köleleştirecektir. Ve öyle de oldu. Gerçekleşen yeni toplumsal sistem iki sınıftan ibaret ve bir efendi, bir köle sınıfından oluşmaktaydı.

Manifestonun ikinci kısım ise bir komünist tanımı yapar, komünistin görevlerinden, nasıl özellikler taşıdığına ve komünizme karşı yapılan eleştirilere verilen cevaplar vardır. Marks komünist ve işçiyi bir tutar çıkar açısından, aynı çıkar ve menfaatleri olduğunu belirtir. Yani komünistin bir bütün olarak proletaryanın çıkarlarından ayrı ve farklı hiçbir çıkarının olmadığını belirtir. Komünistin görevi siyasal iktidarın proletarya tarafından ele geçirilmesidir. Bundan önce tabi bir sınıf olarak var olmaları, burjuvazinin egemenliğinin sona erdirilmesi sayılabilir. Ancak bunlardan sonra siyasal iktidarın işçiler tarafından ele geçirilmesi söz konusudur.

Komünizmin biraz incelendikten sonra bir tepki hareketi olduğu hızla anlaşılıyor. Mülkiyet, aile işçi-işveren, eğitim. Burjuvazi başa geçtiğinden beri bu kurumları yıkıyor. Olmaları gerekenden farklı olarak inşa ediyor. Bu olanlara Marks ve çevresinin tepkisi bir reaksiyon şeklinde. Yani fikri temel bağlamında bir şeylerin eleştirisi olarak ortaya çıkmışlar. Kendilerinin buna bağlı olarak bir dünya görüşü oluşmuş. Dışla çok etkileşimli bir yapı arz ediyor o yüzden Komünizm. Marks’a göre bir çağın egemen sınıfı o çağın egemen düşüncelerini belirler. İşte bu belirlenmeden Marks ve benzerleri de etkilenmiştir. Egemen sınıfın düşüncelerine kökten bir eleştiri yapayım derken, fikriyatını bu kalkış noktasından oluşturmuşlardır.

 Zeliha Bengü Ayata

AYBÜ İİF

The post Komünist Manifesto: İşçi Sınıfının Dünyayı Değiştirme Kılavuzu first appeared on Din Sosyolojisi.

Kategori, ortak bir takım özelliklere sahip olan, genellikle birbirleriyle fiziksel yakınlık ve ilişkisi bulunmayan insanların gruplandırılmasını ifade eder. Yaş, eğitim, meslek gibi ölçütlere göre kategoriler oluşturulur. Örneğin: Yaşlılar, erkekler, aynı meslek mensupları (öğretmenler, polisler), okul öncesi çocuklar vb. birer kategoridir.

Toplumsal kategoriler şunlardan oluşur:

1-) Kitle: Aynı uyarıcıdan hoşlanmakla birlikte aralarında mekânsal yakınlık olmayan kategorilerdir. Örneğin, aynı gazeteleri okuyanlar, aynı müzik tarzını sevenler vb. gibi.

2-) Toplumsal Azınlık: Bir toplumda egemen durumda olan insanların haklarından yararlanamayanların oluşturdukları kategorilerdir. Bu bağlamda Türkiye’de toplumsal bir azınlık yoktur.

3-) Toplumsal Sınıf: Ekonomik özellikleri, yaşam biçimleri ve kültürel konumları birbirine benzeyen insanların oluşturduğu kategorilere toplumsal sınıf denir.

İlişki Biçimlerine Göre Toplumsal Kategoriler

Burada karşımıza ilk olarak Ferdinand Tönnies çıkmaktadır. Cemaat ve cemiyet ilişkisini ortaya atan kimsedir.

Cemaat: Samimi ve sıcak ilişkilerin olduğu, toplumsal hiyerarşiyi, karizmanın ve geleneklerin belirlediği, yasa yerine adetlerin ve törelerin hâkim olduğu, fedakârlık temelli toplumsal kategorilerdir. Bu kategoriler geleneksel toplumlar şeklinde de adlandırılır. Geleneksel toplumların üretim ilişkileri de işbirliğine dayanır. Ortak mal, mülkiyet söz konusu olur. İmeci usulü vardır. Yani insanlar birbirlerine yardım ederler.

Cemiyet: Bu yapılanmalar cemaatin tam tersidir. Yani ilişkiler rasyonel ve bireyseldir. Gelenek yerine yasalar, karizmatik kişilik yerine rasyonel akıl vardır. Üretim ilişkileri bireyseldir. Menfaat üzerine hareket edilir. Pragmatist diyebileceğimiz toplumlar cemiyeti oluşturur. Bu toplumlarda temel olan hukuk kuralları ve fayda sağlayan temel işlevlerdir. Modern toplum yapısı bu şekildedir.

Başka bir toplumsal kategori de Emil Durkheim’in ortaya attığı mekanik ve organik toplum örnekleridir.

Mekanik: Geleneksel toplum tipini ve onun ilişki tarzlarını ifade eder. Durkheim, bu geleneksel toplum tipinin bozulmasından endişe eder. (Ferdinand Tönnies’e göre cemaatten cemiyete geçiş normal bir şeydir.) Durkheim, mekanik toplumlardan organik toplumlara geçilir ama bu geçişte değerler ortadan kalkar ve bir tehlike baş gösterir. Bu tehlike “değerler yozlaşması” anlamında “anomi”dir. Bu anomiyi engelleyecek olan faktör ise Durkheim’e göre dindir.

Organik: Mekanik toplumun tam karşıtı organik toplumdur. Burada kentleşmiş ve sanayileşmiş bir yapı söz konusudur.

Bunlara bir örnek verecek olursak: Organik toplumlarda, kapıcı çöpü saat 8’de alacağı şeklinde anlaşıldıysa, çöp saat 8’i 5 geçe konulsa kapıcı o çöpü almaz. Ama mekanik toplumlarda bunun çok bir önemi yoktur. O çöpü vaktinde çıkarılmasa da ne olacak deyip alabilir.

Toplumsal Olay: Toplumsal olayın özellikleri:

1-) İnsanlar arası ilişkilerden doğar.

2-) Bir defada olup biter.

3-) Yeri ve zamanı bellidir.

Örneğin: Mehmet ile Elif’in evlenmesi, bir aracın bir yere, bir şeye çarpması.

Toplumsal Olgu: Toplumsal olgunun özellikleri:

1-) Toplumsal olayların tekrar etmesinden doğar.

2-) Mekândan ve zamandan bağımsızdırlar.

3-) Aynı alanda gerçekleşen birçok olayın genel adıdır.

Örneğin: Evlilik, kaza vb.

Hazırlayan: Canan Teke- Mahmut Kökver

The post Toplumsal Kategoriler first appeared on Din Sosyolojisi.